آشنایی اجمالی با سیستمهای مونیتورینگ علائم حیاتی بیمار

تعریف : این دستگاه برای نمایش علائم حیاتی بیمار به طور مستمر به کار می رود . بیمارانی که در حالت نا متعادل(un stable ) به بیمارستان مراجعه می کنند ، بیمارن بستری در بخشهای CCU  و  ICU  ، بیمارانی که تحت اعمال جراحی با ریسک بالا قرار می گیرند از جمله مواردی هستند که به استفاده از این دستگاه نیازمندند .

این دستگاه به همراه ملحقاتی که دارد می تواند موارد زیر را نمایش دهد :

 

- فعالیت الکتریکی قلب ( خصوصا I  و II وIII را نایش می دهند )

- دمای بدن

- درصد اشباع اکسیژن در خون ( SPO2  )

- تعداد ضربان قلب

- فشار خون

- فشار درون شریانی

 

به طور کلی می توان گفت که مو نیتورینگ مجموعه ایست از سیستمهایی که برای کنترل علائم حیاتی بیمار در یک جا جمع شده است و لذا سیستم جدیدی برای شناسایی به حساب نمی آید .

 انواع سیستم های مونیتورینگ (از نظر نحوه اتصال ):

1-     مونیتورینگ کنار تختی (  BED SIDE  )

2-     مونیتورینگ سانترال

3-     تله مونیتورینگ ( tele monitoring   )

 انواع سیستمهای مونیتورینگ ( به لحاظ ماژولها )

1-     مونیتورینگ اتاق عمل

2-     مونینورینگ   CCU

3-     مونیتورینگ اورژانس

4-     مونیتورینگ فشارخون

5-     مونیتورینگ قند خون

6-     هولتر مونیتورینگ

7-     مونیتورینگ  عملکرد تنفسی

8-     و ....

اجزاء تشکیل دهنده یک سیستم مونیتورینگ :

 

1-   صفحه نمایش : بسته به نوع سیستم باید قابلیت نمایش اطلاعات مورد نیاز جهت نمایش را دارا باشد . با توجه به تعدد عملکردهای یک سیستم و برای آسانی کارکرد و نیز جلوگیری از حجیم شدن دستگاه ، اکثر سازندگان سعی می کنند تا سیستمهایی با صفحه نمایش حساس به لمس را ارائه دهند .  

2-     صفحه کلید یا سلکتورهای مناسب : بوسیله این مجموعه باید بتوان با سرعت و سهولت مناسبی تنظیمات گوناگون سیستم راانجام داد

3-   ماژولهای مختلف : با توجه به نوع و کاربرد دستگاه سیستم از ماژولهای گوناگونی بهره می برد که موارد زیر تعدادی از این ماژولها می باشد :

* ماژول  ECG  : همانند یک سیستم  ECG  می باشد با این تفاوت که عموما فقط 3 لید از 12 لید قلبی را نمایش می دهد

* ماژول کنترل دما : به طور پیوسته دمای بدن بیمار را نمایش می دهد .

* ماژول  SPO2  : قابلیت های آن دقیقا مثل یک پالس اکسی متر می باشد .

            * ماژول کنترل فشار : از یک فشارسنج اتوماتیک برای سنجش منظم فشار خون بیمار استفاده می کند

            * و ....

 

 

4-     سنسورها : با توجه به اینکه سیستم ازچه ماژولها یی بهره  می برد ، سنسورهای مختلفی برای انتقال اطلاعات حیاتی به  

                            

           دستگاه مورد استفاده قرار می گیرند . چند مورد که  کاربرد بیشتری دارد در زیر معرفی می شوند :

           * سنسور دما : اغلب از مقاومتهای متغیر با دما استفاده می شود  

           * کاف فشارسنج اتوماتیک :

           * پروب ثبت  ECG  :

           * پروب پالس اکسی متر :

           * سنسور قند خون :

 

5-     باطری : عموما دو نوع باطری در یک سیستم مونیتورینگ پیشرفته پیدا می شود :

* باطری  BACK UP  : این باطری جهت حفظ اطلاعات اساسی سیستم  به کار می رودو عموما یک باطری  3 ولت کوچک می باشد .

             * باطری اصلی دستگاه : می تواند یکی از دو نوع زیر باشد :

                                              * باطری نیکل کادنیوم  NI – CD

                                              * باطری سرب و اسیدی  SLA

 

6-   برد تغذیه :   این برد وظیفه تبدیل ولتاژ برق شهری را به ولتاژ مورد نیاز دستگاه برعهده دارد و بسته به نوع دستگاه  از قسمتهای مختلفی تشکیل می شود که عمده ترین آنها به شرح زیر می  باشد :

 

                           * سلکتور 110/220 V( فقط در بعضی از مدلها  )

                           * فیوز محافظ ( فقط در بعضی از مدلها  )

                           * مدارات ایزولاسیون

                           * ترانس کاهنده یا اتوترانس کاهنده

                           * مدارات یکسو کننده

                           * مدارات تثبیت کننده

                           * فن ( فقط در بعضی از مدلها  )

                           *ورودی برق  DC( فقط در بعضی از مدلها  )

نحوه عیب یابی و رفع عیب این سیستمها

اولین سیستمی که باید مورد بررسی قرارگیرد واکثرا مشکل دار می شود سیستم تغذیه دستگاه است برای سیستم تغذیه می تواند مشکلات زیر پیش بیایدممکن است اصلا سیستم شما روشن نشود . در این صورت اشکال می تواند از موارد زیر باشد
اولین موردی که می تواند مشکل داشته باشد فیوزهای دستگاه هستند آنها را چک کنید و در صورت نیاز با فیوز مشابه جایگزین نمایید
مورد دیگر می تواند مشکل از برد پاور باشد این برد از قطعات مختلفی ( بسته به نوع و مدل دستگاه )تشکیل شده است . در این صورت قطعات زیر را چک کنید :
یک سو کننده ها را چک کنید اکثر مواقع مشکل دار می شوند
خازنهای نیمه قدرت را چک کنید
در نهایت ترانس های برد را چک کنید و از سلامت آنها اطمینان حاصل نمایید
راستی یادم رفت قبل از همه این موارد کابل دستگاه را چک کنید !!!! برای من خیلی پیش آمده است که دستگاهی را به من برای تعمیر سپرده اند و تنها اشکال آن همین بوده است !!!!!

چگونه نویز را از سیستم حذف کنیم ؟
یکی از مشکلات متداولی که در اکثر مراجعات به شما از آنها شکایت می شود وجود نویز الکتریکی در سیگنال  EKG گرفته شده از بدن بیمار است . هر چند در 99 % مواقع این مشکل به خود دستگاه بر نمی گردد ولی رفع عیب آن را از شما خواهند خواست . در ذیل به دلایل مهم این مشکل می پردازیم
1- خرابی چس لیدها : یکی از مهمترین دلایل این مشکل خرابی چس لیدها می باشد . چس لیدها را به لحاظ کهنگی و یا تازگی ژل آن چک کنید . دقت کنید که اگر ژل چس لیدها کهنه و خشک شده باشد باعث ایجاد نویز زیادی در سیگنال خروجی دستگاه می کند .
2- خرابی لیدوایرها : اتصالات مربوط به لیدوایرها را چک کنید . در صورتیکه این اتصالات قطعی و یا اتصالی بین آنها بخصوص در قسمت ته فیشها و قسمت محافظ دستگاه داشته باشد نویز زیادی ایجاد می کند .
3- عدم وجود کابل ارت : اگر دستگاه شما به کابل زمین و یا ارت مجهز نباشد نویز الکتریکی موجود در فضای اطراف را در خروجی نمایش می دهد .
4- مجاورت دستگاههای با میدان مغناطیسیسی زیاد نیز باعث ایجاد نویز فراوان در دستگاه می کند . در مجاورت این دستگاهها باید از تجهیزاتی که مناسب استفاده در این محیطها می باشد استفاده نمود .

یکی دیگر از مشکلات معمول دستگاههای مونیتورینگ علائم حیاتی بیمار

گاها مشاهده می شود که دستگاه spo2 بیمار را نشان نمی دهد و یا اینکه مقدار نمایش داده شده با آنچه به تجربه بدست آمده تفاوت داشته و یا اینکه مقادیر نمایش داده شده ثبات لازم را ندارند . در این موارد احتمال دو مشکل وجود دارد .
1- عیب از بردهای داخلی دستگاه می باشد . در اینصورت با توجه به اینکه این بردها دارای قطعاتی هستند که تهیه و توزیع آنها در انحصار شرکتهای تولید کننده می باشد ، توصیه می شود که با بخش خدمات پس از فروش شرکت مربوطه تماس گرفته و از آنها کمک بخواهید . در غیر اینصورت اگر خودتان اقدام به تعمیر دستگاه بکنید علاوه بر اینکه باتوجه به مورد فوق الذکر امکان تعمیر دستگاه کم است ( مگر اینکه قطعه خاصی نسوخته باشد و قطعه معیوب قطعه معمولی باشد ) در صورت تماس با شرکت پس از دستکاری دستگاه اتمال بالا بردن قیمت از سوی شرکت و اعمال هزینه های اضافی هم وجود دارد ( مثلا اینکه به دلیل تعمیر دستگاه توسط افراد ناشی و یا غیر معتبر !!!! به دستگاه صدمه اساسی خورده و یا هزار جور بهانه دیگر )
2- در اکثر موارد عیب مربوط به پروب دستگاه می باشد ابتدا از سلامت قسمت انگشتی پروب از نظر فنر و خوب فیکس شدن آن اطمینان حاصل کنید . حال نوبت به تست خود پروب می رسد . برای تست پروب می توانید از یک مولتی متر ساده استفاده کنید . خود پروب می تواند چند مشکل متفاوت داشته باشد
- ممکن است پینهای سوکت آن شکسته باشد و یا اینکه سیمهای خارج شده از قسمت سوکت آن قطعی داشته باشد
- ممکن است که سیمهای خارج شده از انگشتی پروب از قسمت بیخ نتهای انگشتی شکسته باشد و دچار قعی شده باشد .
- ممکن است سنسور و یا مولد ir و یا  led  قرمز رنگ پروب خراب شده باشد . برای چک کردن این قسمت ابتدا مولتی متر را بر روی اهم متر می گذاریم . در صورت سلامت  led به هنگام اتصال صحیح اهم متر به آن نور قرمز رنگی از آن ساطع می شود . مول  IR هم از یک سمت مقاومت محدود و از سمت دیگر مقاومت بالایی را نشان می دهد . سنسور نورانی نیز دارای مقاومت کمی است که با تغییر میزان نور تغییر می کند .
در صورتیکه تمام موارد بالا را در مورد پروب امتحان کردید و از سلامت آن اطمینان حاصل نمودید مشکل از دستگاه است و خودتان را برای پرداخت یک صورتحساب مفصل آماده کنید !!!

یکی دیگر از ماژولهای دستگاه مانیتور علایم حیاتی

ماژول مورد بحث در این یادداشت ماژول  NIBP می باشد .
این ماژول از سه قسمت کلی تشکیل شده است
1- کاف : بسته به نوع دستگاه می تواند یک و یا دو شیلنگ داشته باشد . حتما از سالم بودن آن اطمینان حاصل کنید . چراکه در صورت وجود سوراخ در آن و یا خرابی رویه پارچه ای کاف و یا شل بودن چسبهای آن اندازه گیری فشار انجام نشده و یا از دقت لازم برخوردار نخواهد بود
2- اتصالات : این اتصالات کاف را به ماژول اصلی که در داخل دستگاه قراردارد متصل می کند . در صورت سوراخ بودن و یا داشتن نشتی دستگاه نمی تواند فشار بیمار را محاسبه کند .
3- ماژول اصلی : این قسمت در داخل دستگاه قرار می گیر د . مشکلات این قسمت اکثرا به موارد زیر محدود می شود :
1- خرابی موتور : در این صورت کاف اصلا باد نمی شود
2- کثیفی والوهای ماژول : در این صورت فشار کاف خیلی بالا نمی رود و یا اینکه محاسبه فشار صحیح انجام نمی شود .
3- شکستگی بدنه والوها : در این صورت دستگاه با اینکه کاف سالم است خطای خرابی کاف و یا نشتی می دهد .
4- خرابی سنسور فشار : در اینصورت دستگاه کاف را باد می کند ولی قابلیت اندازه گیری فشار بیمار را نخواهد داشت