طی گزارش كوتاهی در شماره 77 ماهنامه ، جایگاه كارشناسان رسمی دادگستری در یاری رساندن به قاضی در امر رسیدگی ، قضاوت و صدور رای به پرونده هایی كه در برخی از امور تخصصی به دادگاه ارجاع می شود، به طور مختصر شرح داده شد. در واقع بیان شد كه  از آنجا كه یك قاضی نمی‌تواند در تمامی رشته ها و مشاغل در حد یك متخصص اطلاع داشته باشد ، ناگزیر به كمك گرفتن از افراد متخصص در این زمینه ها است، كه از این نظر كارشناسان رسمی دادگستری از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند.

در این شماره گزارش كوتاهی در رابطه با یكی از موارد مورد اختلاف كه گاهی بین یك تولید كننده تجهیزات پزشكی (یا نماینده قانونی او) و خریداران آن تجهیزات رخ می‌دهد مطرح می‌شود. همان طور كه شرح آن خواهد رفت اختلاف مورد نظر معمولا از عدم اعلام دقیق و شفاف، دانسته فرض شدن مفاهیم تخصصی توسط طرفین و یا تفسیرهای متفاوت از برخی از بندهای قرارداد سرویس و خدمات پس از فروش و گارانتی دستگاه ناشی می‌شود.
از دیدگاه مهندسی پزشكی و طبق تعاریف جا افتاده و معمول آن در جامعه تولید كنندگان و مصرف كنندگان تجهیزات پزشكی ، خدمات پس از فروش شامل یك سری از اقدامات و تعهداتی است، كه از طرف تولید كننده و یا نماینده قانونی او پس از فروش تجهیزات پزشكی به خریدار و به منظور تضمین عملكرد مناسب و مطلوب و با رعایت اصول ایمنی تجهیزات در مدت مورد تعهد انجام می‌پذیرد، كه این اقدامات به طور معمول شامل حمل تجهیزات به محل مورد نظر خریدار، نصب، راه اندازی، آموزش، تامین مواد مصرفی و قطعات، انجام بازدیدهای دوره ای ، انجام تعمیرات جزئی و یا كلی در صورت نیاز، انجام كالیبراسیون اولیه و دوره ای ، ارائه گارانتی مناسب و ... هستند.‏
در بسیاری از موارد خریدار قبل از اقدام به خرید دستگاه و یا تجهیزات از نحوه ارائه سرویس و خدمات پس از فروش شركت تولید كننده و یا نمایندگی قانونی او در رابطه با دستگاه مورد نظر استعلام كرده و در واقع این خود یكی از عوامل مهم در انتخاب یك كالا از بین انتخابهای مختلف ممكن از طرف خریدار (علاوه بر در نظر گرفتن مشخصات فنی مورد نظر) و از طرف مقابل نیز یكی از عوامل مهم در ایجاد رقابت سالم در بازار فروش بین تولید كنندگان مختلف است.  
عدم تفسیر صحیح و یا عدم رعایت هر یك از موارد تعهد شده در قراردادهای  سرویس و نگهداری و خدمات پس از فروش می‌تواند موجب بروز اختلاف بین طرفین گردد كه در صورت حل نشدن ، دعوی به مراجع قضائی ارجاع می‌شود.
اما در این مختصر به موردی اشاره خواهیم كرد، كه علی‌رغم یكسانی موضوع و نام آن ، مفهوم و تفسیر متفاوتی با موارد مشابه (دیگر تجهیزات پزشكی و یا به طور عموم تجهیزات غیر پزشكی) داشته و بیش از دیگر  موارد موجود در قراردادهای خدمات پس از فروش موجب بروز اختلاف بین طرفین و ارجاع امر به مراجع قضایی می‌شود. به عبارت واضح تر مسئله مورد بحث میزان و نحوه ارائه گارانتی تعهد شده توسط تولید كننده (یا نمایندگی قانونی وی) در مورد تیوب‌های اشعه ایكس به كار گرفته شده در دستگاههای مختلفی از جمله دستگاههای رادیوگرافی تشخیصی عمومی، سیتی اسكن ، ‏Cine Camera، ‏Spot Camera، ‏Spot films، و دیگر موارد مشابه هستند.
معمولا شركتهای  تولید كننده تضمین می‌كنند، كه تیوبهای اشعه ایكس تولیدی آنها عاری از هرگونه ایراد در ساختار و مواد مصرف شده برای تولید آنها و همچنین عاری از هرگونه مشكل در عملكرد شان بوده و به همین دلیل در صورت بروز هر گونه مشكلی در طول دوره زمانی در نظر گرفته شده برای عمر مفید این تیوب‌ها و تحت شرایط و محدودیتهای قید شده در قرارداد گارانتی اقدام به جایگزینی آنها خواهند كرد. به طور معمول گارانتی اغلب تجهیزات پزشكی و غیر پزشكی به معنای تعمیر بدون دریافت هزینه و یا حتی جایگزین كردن آن كالا در صورت بروز ایراد و خرابی در مدت زمان گارانتی تعهد شده است. اما در مورد تیوبهای اشعه ایكس، گارانتی شركت سازنده و بالطبع شركت نمایندگی معمولا به صورتی كه اصطلاحا به آن ‏Pro rata‏ اطلاق می‌شود بوده و طبیعتا تفاوت عمده ای در نتیجه گارانتی برای طرفین ایجاد می‌كند. ‏
معنی لغوی كلمه ‏Pro rata‏ كه بیشتر در متون اقتصادی و همچنین در متون قانونی بكار برده می‌شود عبارت است از: "به نسبت"و اشاره به آن دارد، كه موضوع مورد بحث (در مورد گزارش حاضر گارانتی تیوب اشعه ایكس) به صورت نسبی و با یك فاكتور معین و تعریف شده قبلی محاسبه می‌شود و در واقع هزینه تعمیر و یا جایگزینی آن نه تنها به عهده تولید كننده بلكه قسمتی نیز به عهده خریدار است. به عنوان مثال متن قرارداد گارانتی شركت ‏DUNLEE‏ از تولید كنندگان عمده تیوبهای اشعه ایكس برای تیوب‌های تولیدی خود به شرح زیر است:

شركت ‏DUNLEE‏ تیوب‌های اشعه ایكس تولیدی خود برای دستگاه‌های تشخیصی را  ( الف) به مدت 12 ماه و یا (ب) به تعداد معینی اكسپوزكه برای انواع تیوبهای مختلف خریداری شده از این شركت متفاوت است ، هر كدام كه زودتر اتفاق بیفتد ، گارانتی می‌كند. تعداد اكسپوز گارانتی شده برای تیوب های اشعه ایكس دستگاههای رادیوگرافی معمولی 20000 اكسپوز و برای دستگاههای رادیوگرافی با كاربرد سنگین ‏‎(heavy duty)‎‏ 10000 اكسپوز است. میزان امتیاز محاسبه شده به نفع خریدار برای هر یك از موارد فوق به شرح زیر است:‏

الف)
امتیاز‎ =  ‎‏1 ‏‎ - (‎‏ تعدادماههای گذشته از زمان شروع گارانتی‎ / ‎‏ 12‏‎)‎

ب)
امتیاز‎ =  ‎‏1 ‏‎ - (‎‏ تعداد اكسپوزهای انجام شده‎ / ‎‏ تعداد اكسپوزهای گارانتی شده‏‎)‎

اگر یك تیوب اشعه ایكس برای هر دو منظور خریداری شده باشد، میزان گارانتی بر حسب دستگاه‌های با كاربرد سنگین محاسبه خواهد شد. تمام درخواست‌های گارانتی بایستی حداكثر به فاصله 14 ماه از زمان تحویل دستگاه گزارش شوند. ‏

بعنوان مثال اگر یك تیوب اشعه ایكس دستگاه رادیوگرافی معمولی پس از 15000 اكسپوز دچار خرابی شود امتیاز خریدار ( 25/0 = 20000/15000 - 1 ) بوده و این بدان معنی است كه خریدار فقط از 25/0 قیمت تیوب جایگزین معاف بوده و باید 75/0 مبلغ آن را بپردازد. ‏
مسلم است كه عدم اطلاع از ‏Pro rata‏ بودن گارانتی تیوب اشعه ایكس نهایتا موجب اختلاف خریدار و فروشنده خواهد شد، به خصوص كه به دلیل رایج بودن این نوع گارانتی درباره تیوبهای اشعه ایكس گاهی در قراردادهای خدمات پس از فروش فقط به زمان و یا تعداد اكسپوز گارانتی شده اشاره می‌شود و توضیح اضافه‌ای در مورد ‏Pro rata ‎‏ بودن گارانتی داده نمی‌شود. این یكی از مواردی است كه در صورت ارجاع دعوی به مراجع قضایی و در صورت عدم آشنایی قاضی پرونده با نحوه اعمال گارانتی با درخواست قاضی بررسی بیشتر پرونده به كارشناس رسمی دادگستری در زمینه مهندسی پزشكی محول می‌شود. در گزارش‌های آتی به موارد دیگری از فعالیت‌های كارشناسان رسمی دادگستری در زمینه مهندسی پزشكی خواهیم پرداخت.‏